Nieprawdziwa opinia o firmie, obraźliwy komentarz pod zdjęciem czy publiczne oskarżenie o nieuczciwość mogą mieć konsekwencje daleko wykraczające poza internet. Mogą wpływać na relacje zawodowe, zaufanie klientów i życie prywatne. Jak reagować, aby skutecznie chronić swoje prawa?
Pierwszym krokiem powinno być zabezpieczenie treści wpisu i okoliczności jego publikacji. Dopiero później warto wystąpić o jego usunięcie.
Krytyka czy naruszenie prawa?
Nie każda negatywna opinia jest bezprawna. Klient ma prawo wyrazić niezadowolenie z usługi, a uczestnik dyskusji — przedstawić odmienne zdanie. Przy ocenie wypowiedzi znaczenie mają jej treść, forma i kontekst.
Należy odróżnić subiektywną ocenę, np. „nie odpowiadał mi sposób komunikacji”, od twierdzenia o konkretnych zdarzeniach, np. „przyjęto pieniądze, ale nie wykonano żadnej usługi”. To drugie można weryfikować na podstawie dowodów. Sam dopisek „moim zdaniem” nie zmienia automatycznie zarzutu dotyczącego faktów w nieweryfikowalną opinię.
Bezprawne naruszenie dobrego imienia, godności lub prywatności może uzasadniać ochronę dóbr osobistych. Podstawę stanowią przede wszystkim art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Kodeks cywilny
Jak zabezpieczyć dowody?
Zanim zgłosisz komentarz do usunięcia, zachowaj:
- zrzuty ekranu obejmujące całą wypowiedź, nazwę profilu oraz widoczną datę publikacji;
- dokładny link do wpisu, opinii i profilu autora;
- kontekst wypowiedzi — wcześniejsze komentarze, odpowiedzi i treść ocenianego posta;
- datę i godzinę wykonania dokumentacji;
- informacje o widocznym zasięgu, udostępnieniach i reakcjach;
- korespondencję z autorem oraz potwierdzenia zgłoszeń do administratora.
Warto zapisać stronę także jako PDF. Zachowaj oryginalne pliki, bez przycinania i nanoszenia oznaczeń. Jeżeli potrzebujesz wyróżnić fragment, zrób to na kopii.
Zgromadź również dokumenty pozwalające zweryfikować zarzuty: umowę, korespondencję, potwierdzenia płatności czy wykonania usługi. Zrzut ekranu pokazujący wpis nie rozstrzyga jeszcze, kto faktycznie go opublikował ani czy opisane zdarzenie miało miejsce.
Notarialny protokół otwarcia strony internetowej
Treść obraźliwego komentarza lub fałszywej opinii można utrwalić także w notarialnym protokole otwarcia strony internetowej. Notariusz opisuje przebieg czynności oraz treści, które wyświetliły się podczas przeglądania wskazanego adresu.
Warto zadbać, aby dokumentacja obejmowała dokładny adres strony, datę i godzinę czynności, treść wpisu, widoczne oznaczenie jego autora oraz kontekst wypowiedzi. Istotne jest również odnotowanie, czy dostęp wymagał zalogowania. Wydruki lub zrzuty ekranu mogą stanowić załączniki do protokołu.
Protokół dokumentuje to, co notariusz zaobserwował. Nie przesądza natomiast, że wpis stanowi zniesławienie, że opisane w nim zarzuty są prawdziwe ani że za danym profilem stoi określona osoba. Ocena tych kwestii wymaga odrębnych dowodów i analizy prawnej.
Z takiego rozwiązania warto skorzystać przed wystąpieniem o usunięcie wpisu, zwłaszcza gdy istnieje ryzyko jego szybkiego zniknięcia. Nie należy jednak odkładać samodzielnego wykonania zrzutów ekranu do czasu wizyty u notariusza. Podstawę sporządzenia protokołu stanowi art. 104 § 3–4 Prawa o notariacie.
Jak zgłosić nielegalny wpis?
Zgłoszenie powinno wskazywać konkretną treść i wyjaśniać, dlaczego narusza ona prawo. Samo stwierdzenie „to hejt” może być niewystarczające.
W zgłoszeniu należy podać dokładny adres wpisu, opisać naruszenie i wskazać istotne okoliczności. Warto dołączyć dokumenty potwierdzające stanowisko, ograniczając ujawnianie danych osób trzecich do niezbędnego zakresu.
Akt o usługach cyfrowych, czyli DSA, przewiduje mechanizm zgłaszania nielegalnych treści dostawcom usług hostingu. Zgłoszenie obejmuje także dane kontaktowe zgłaszającego i oświadczenie o działaniu w dobrej wierze. Dostawca powinien poinformować o decyzji oraz dostępnych możliwościach odwołania. Zgłoszenie nie gwarantuje automatycznego usunięcia wpisu. Art. 16 DSA
Czego można żądać od autora?
W zależności od okoliczności można dochodzić zaprzestania naruszeń, usunięcia ich skutków, w tym publikacji odpowiedniego oświadczenia lub przeprosin. Możliwe są również roszczenia pieniężne na zasadach określonych w ustawie.
Trzeba rozróżnić zadośćuczynienie za krzywdę od odszkodowania za szkodę majątkową. Utrata konkretnego zlecenia wymaga innego uzasadnienia dowodowego niż cierpienie wywołane naruszeniem godności. Samo pojawienie się obraźliwego wpisu nie oznacza automatycznie zasądzenia określonej kwoty. Art. 24 i 448 Kodeksu cywilnego
Kiedy wchodzi w grę odpowiedzialność karna?
W zależności od treści i okoliczności wypowiedź może stanowić:
- zniesławienie — pomówienie o postępowanie lub właściwości mogące poniżyć pokrzywdzonego w opinii publicznej albo narazić go na utratę potrzebnego zaufania;
- zniewagę — wypowiedź godzącą w godność osoby, ocenianą z uwzględnieniem jej formy i kontekstu.
Przestępstwa te co do zasady ścigane są z oskarżenia prywatnego. Nie każdy spór o opinię uzasadnia jednak postępowanie karne. Znaczenie mają również ustawowe granice odpowiedzialności, w tym przepisy dotyczące prawdziwych zarzutów. Art. 212–216 Kodeksu karnego
Pokrzywdzony może wnieść prywatny akt oskarżenia do sądu albo złożyć skargę na Policji w przewidzianym do tego trybie. Nie należy utożsamiać tego ze zwykłym postępowaniem prowadzonym z urzędu. Informacja o oskarżeniu prywatnym — Policja
Jak odpowiadać na fałszywą opinię?
Publiczna odpowiedź powinna być krótka, rzeczowa i pozbawiona obraźliwych określeń. Unikaj publikowania dokumentów zawierających dane klientów oraz ujawniania informacji objętych tajemnicą zawodową.
Nie zakładaj też, że nierozpoznawalny pseudonim dowodzi, iż autor nigdy nie korzystał z usługi. W pierwszej kolejności warto sprawdzić okoliczności i zachować materiał pozwalający je wyjaśnić.
Ochronę dobrego imienia najlepiej rozpocząć od uporządkowania dowodów i ustalenia celu: usunięcia wpisu, zakończenia naruszeń, uzyskania przeprosin lub dochodzenia roszczeń. Dobór dalszych działań powinien odpowiadać konkretnej wypowiedzi i jej skutkom.
Adwokat Barbara Kardynia
Kancelaria Adwokacka Barbara Kardynia
Telefon: +48 795 674 344
E-mail: b_kardynia@icloud.com
Strona internetowa: adwokatkardynia.pl